Met normaal doen bereik je niets

INTERVIEW Hij voer in ’s werelds zwaarste zeilrace, zij verdedigt dit weekeinde in Thialf haar nationale allroundtitel op de schaats. Vader Dirk Nauta en dochter Yvonne over hun topsportbeleving.  Yvonne: ‘Met normaal doen ­bereik je niks.’

DOOR Lisette van der Geest 24 december 2014

Haar vader Dirk is een beetje gek, vindt schaatsster Yvonne Nauta. Je leven wagen in een wedstrijd rond de wereld op een zeilboot is geen vergelijk met het constante rijden van rondjes op een kunstijsbaan. Tegelijkertijd weet ze: zo vaak en hard trainen als zij doet, is ook niet normaal.
Het is dat beetje gek zijn dat vader en dochter delen. Of noem het liever de oneindig lijkende gedrevenheid voor hun sport, of dat nou óp het ­water is of erin. Zij deed begin dit jaar mee aan de Olympische Spelen, hij zeilde meerdere malen in ’s werelds meest prestigieuze zeilwedstrijd. Een portret van vader en dochter aan de hand van citaten uit het verleden.

‘Zo ben ik. Bloedfanatiek.’
Dirk Nauta Leeuwarder Courant

Ondanks de achtergrond van haar ­vader stond Yvonne (23) eerder op schaatsen dan in een boot. Als iel, ­5-jarig meisje reed ze haar eerste tocht op natuurijs. Over schaatservaring beschikte ze nauwelijks, maar ze schaatste de 40 kilometer zonder mopperen achter haar vader aan. Dirk: ‘Voor ons was dat gewoon, je went aan de schaatsmogelijkheden van je kinderen. Later merk je dat weinig kinderen zomaar meehobbelen.’

Als je bij mij alle meters bij elkaar optelt ben ik ook wel een keer rond de wereld ­geschaatst

Yvonne Nauta
Dirk (71) werd ook op z’n 5de het ijs ‘opgeschopt’. Ondanks zijn achternaam – Nauta is Latijn voor schipper – kwam zijn eerste zeilervaring pas ­zeven jaar later. Geld was er niet thuis, met zijn broer Tjalling fietste hij 15 kilometer naar een botenverhuurder op één oude herenfiets – Dirk trapte altijd met zijn rechtervoet, Tjalling, zittend op de stang, gebruikte links. Of ze konden zeilen? Het eerlijke antwoord was nee, de jongens zeiden ja. ‘We wisten niks, behalve boem is ho. Nu ja, al doende leert men’, aldus Dirk. Het is de filosofie die hij gedurende de rest van zijn imposante zeilcarrière hanteerde. Hij voer vier keer de wereld rond, lessen kreeg hij nooit. Yvonne, gekscherend: ‘Als je bij mij alle meters bij elkaar optelt ben ik ook wel een keer rond de wereld ­geschaatst.’

‘Ik wil zelf meer controle hebben. Zeilen, daar heb ik geen geduld voor.’
Yvonne Nauta zeilen.nl

Yvonne groeide op tussen de boten, haar ouderlijk huis in het Friese ­Uitwellingerga ligt aan het water. Ze begon op dezelfde leeftijd als haar ­vader, ook met haar broer, maar die samenwerking verliep niet soepel. ‘Ik denk dat ik het zeilen zelf leuk had kunnen vinden, maar het werd nogal fanatiek.’ Als het niet goed ging, omdat bijvoorbeeld de wind ging liggen, raakten ze allebei gefrustreerd. Yvonne: ‘Zit je dan, met z’n tweeën in zo’n bootje.’ Als ze schaatst heeft ze zelf meer controle, dat bevalt beter.

‘Vierentwintig dagen dezelfde onderbroek aangehad.’
Dirk Nauta Friesch Dagblad

Terwijl zijn dochter lacht vanaf de ­eetkamerstoel naast hem, zegt Dirk: ‘Heb ik dat gezegd? Dat is wel wat overdreven.’ En dan, op nonchalante toon: ‘Ach, je moet een beetje stoer doen.’

Yvonne: ‘Het afzien in het oceaanzeilen is niet te vergelijken met het ­afzien op het ijs.’ Zij, een uitgesproken stayer, kent als geen ander het ­gevoel van verzuring in de benen. Die fysieke pijn is heftiger dan wat ­oceaanzeilers doorgaans meemaken, maar ook van kortere duur.

Het is raar te bedenken dat hij ooit overboord is geslagen

Yvonne Nauta
In het voorjaar ging de familie Nauta langs bij Team Brunel, de ­Nederlandse boot van schipper Bouwe Bekking en de man die ooit leerde zeilen van Dirk. Yvonne: ‘Toen dacht ik wel: zó, als je hier aan boord een maand moet overleven. Nul comfort en dan ook nog eens een wedstrijd. Het lijkt mij verschrikkelijk.’ En dan is er het gevaar, al zegt Dirk dat hij nooit angst kende. Yvonne: ‘Het is raar te bedenken dat hij ooit overboord is geslagen. Dan kun je wel veilig op Thialf je rondjes schaatsen, maar daar komt geen lef bij kijken.’

‘Wij hebben gevaren om te winnen. Tweede worden is natuurlijk niet slecht, maar toch.’
Dirk Nauta NRC

Tegenwoordig praat Dirk anders. ­Vorig jaar werd hij vierde van Nederland bij de schaatsmarathoncompetitie in zijn klasse, een jaar daarvoor was hij derde. Niet mis voor iemand die door het fanatisme van zijn kinderen op zijn 50ste écht begon met schaatsen, zegt hij, terwijl hij niet door heeft dat zijn dochter naast hem zit te lachen. Yvonne: ‘Hij zit er de hele tijd zo mooi over op te ­scheppen.’

Dirk vertelde het ook een keer ­aan Marianne Timmer, de trainster van Yvonne. De drievoudig olympisch kampioene zei: ‘Derde? Dat is geen eerste hè!’ Het antwoord van Dirk: ‘Maakt me niet uit, ik vind het machtig en ik ben er trots op.’

‘Ik ben niet assertief genoeg op sommige momenten. Ik had te vaak last van zenuwen.’
Yvonne Nauta ANP

Ik ben niet iemand die bij de pakken gaat neerzitten

Dirk Nauta
‘Yvonne is van nature geneigd om pessimistisch te zijn, dat herken ik wel’, zegt Dirk. Al uit dat zich bij hem niet in radeloosheid, zoals bij zijn dochter. Dirk: ‘Ik ben niet iemand die bij de pakken gaat neerzitten. Ik ben wat wilder.’

Dirk wordt door zijn vrouw omschreven als redelijk zelfingenomen, Yvonne is dat absoluut niet. Ze is ook geen killer. Of, zoals haar vader het noemt: af en toe te laconiek. ‘Terwijl je goddorie Nederlands kampioen bent. Dat speel je niet uit’, zegt Dirk, wat Yvonne zachtjes beaamt. Yvonne: ‘Het lukt me niet altijd om zo te denken. Daarin kan ik van hem leren.’

‘Het mooie aan oceaanzeilen: ­vrijheid. Dat je minder met regeltjes te maken hebt.’
Dirk Nauta zeilen.nl

‘De toewijzing van die plek op de Olympische Spelen, daar was ik toch zó boos om’, zegt Dirk. Een jaar geleden werd Yvonne bij het kwalificatietoernooi vierde op de 3.000 meter, op 0,03 seconde verwijderd van plaatsing. Saillant detail: tijdens haar rit werd ze gehinderd. Yvonne stapte naar de geschillencommissie, maar dat mocht niet baten. Dirk: ‘Op zee heb je dat niet. Daar ben je god in Frankrijk, eigen baas.’]

Ik heb daar in de bajes gezeten tijdens mijn koopvaardijtijd, omdat ik mijn paspoort kwijt was

Dirk Nauta
Yvonne schaatste in Sotsji wel de 5.000 meter. Haar vader was er niet bij, zijn baan als buschauffeur is hem dierbaar en hij zag een bezoek aan Rusland niet zitten. ‘Ik vertrouw die lui niet. Ik heb daar in de bajes gezeten tijdens mijn koopvaardijtijd, omdat ik mijn paspoort kwijt was. Dat zat in mijn zak, maar een maat en ik hadden per ongeluk van jas gewisseld. Een politiecolonne nam me mee.’

Daarnaast weet iedereen in het ­gezin-Nauta: hij zou toch geen geduld hebben gehad voor de duizenden ­veiligheidscontroles ter plaatse. Dirk volgde het voor de televisie, terwijl het contact met zijn dochter via ­moeder Marijke ging. Yvonne: ‘Hij is niet zo van het whatsappen.’

 

 

december 25, 2014Permalink

Dilemma

DOOR Sterre Lindhout 24 december 2014

Liever een vliegende arreslee of vrede op aarde? Met deze vraag werd ik vanmorgen wakker. Dat kwam door de Facebookpagina Dilemma op Dinsdag, een stelletje gevatte slimmeriken dat al een jaar wekelijks – op dinsdag dus, in verband met de alliteratie – een fictief dilemma plaatst waarop mensen moeten reageren.
Meestal is het kiezen tussen twee kwaden, in de trant van: je leven lang dertig cavia’s verzorgen of één zeehondje doodknuppelen. (Pfoe. Dertig cavia’s! Dan toch dat zeehondje, vrees ik). Ik vind dat heel grappig.

Maar goed. Vrede op Aarde dus. Of toch liever die vliegende slee? Ik zat in mijn pyjama op de bank en staarde naar de ravage in mijn kamer; ik was de avond ervoor thuisgekomen van een werkreis en de inhoud van mijn rugzak lag uitgespreid op de vloer. De planten waren in mijn afwezigheid gestorven.

Als ik echt een vliegende arreslee had, dacht ik, zou ik stante pede wegvliegen, naar… ja, waarnaartoe eigenlijk? Naar de supermarkt om ontbijt te kopen, natuurlijk! Want dat had ik niet in huis. En als ik dan weer thuiskwam, met rinkelende belletjes en een pak magere yoghurt, zou ik soepeltjes inparkeren in de lucht voor mijn raam op de eerste verdieping – want voor een arreslee heb je zelfs in het centrum van Amsterdam nog geen parkeervergunning nodig.

Als het nu door mijn toedoen vrede op aarde zou zijn, daarentegen, zou er voor mij niets veranderen
En ik was de beroerdste niet: met Kerst zou ik alle kinderen en eenzame bejaarden uit mijn buurt op gratis ritjes trakteren, mét glühwein.

Als het nu door mijn toedoen vrede op aarde zou zijn, daarentegen, zou er voor mij niets veranderen. Ik zou er nog precies hetzelfde bij zitten als ik er nu bij zat, in mijn pyjama, met een jetlag, tussen de stapels vuile was.

Het enige waar ik voldoening uit had kunnen halen, zou mijn gevoel van morele superioriteit zijn, omdat ik het algemeen belang boven mijn eigen belang had geplaatst.

Wacht eens.. misschien was de vrede op aarde zojuist wel uitgebroken! Ik keek snel op nu.nl. Maar nee, het bovenste bericht ging over Syrië. Balen. Ik realiseerde me dat ik nooit in vrede op aarde heb geloofd, omdat ik zodanig misantroop ben dat ik denk dat de meerderheid van de wereldbevolking altijd voor het equivalent van de vliegende arreslee zou kiezen: datgene wat hen op korte termijn het beste uitkomt, of domweg het leukst lijkt.

Op de website van Dilemma op Dinsdag was vrede op aarde intussen wel aan de winnende hand. Tsja, wat wil je ook, morgen is het Kerst. ‘Vrede op aarde, dat lijkt me wel duidelijk’, schreef een meneer als commentaar. De morele superioriteit deed pijn aan mijn ogen.

In morele superioriteit kun je namelijk niet vliegen
Wacht maar meneer, dacht ik. Wacht maar tot u in uw pyjama op de bank zit, met aan de ene kant een glanzende arreslee en aan de andere kant de Grote Abstractie van vrede op aarde. U zou zwichten voor die slee, wat ik u brom. In morele superioriteit kun je namelijk niet vliegen.

december 24, 2014Permalink

Andermans huid doet wonderen tegen racisme

Geef een blanke de illusie samen te vloeien met een zwarte en hij ontwikkelt meer empathie voor de anders gekleurde medemens, beweren Britse en Spaanse onderzoekers in het blad Trends in Cognitive Sciences. De publicatie lijkt perfect getimed, kort na de antiracisme-rellen in Amerika en de Zwarte-Pietendiscussie in Nederland.

DOOR Mark Mieras 22 december 2014

Racisme is lastig te bestrijden. De Britse en Spaanse psychologen willen het daarom over een andere boeg gooien, via een ‘opwindend nieuw mechanisme’.
Racisme ontstaat niet alleen door foute gedachten, maar ook door falende spiegelneuronen in onze hersenen. Daardoor zijn blanken en zwarten, ongeacht hun vooroordelen, minder goed in staat om elkaars gebaren, lichaamstaal en gezichtsuitdrukkingen te lezen, en om de pijn van de ander aan te voelen.

Elkaar leren aanvoelen
Hoe meer je lichaam van dat van een ander verschilt hoe minder je de ander aanvoelt en hoe groter de xenofobie, schrijven de onderzoekers. Dat principe willen ze omkeren: wanneer je mensen de illusie geeft dat ze lichamelijk samenvloeien met iemand van een ander ras verandert dat iets in het zelfbeeld, is het idee. Dat stimuleert vervolgens de spiegelneuronen. Zo kunnen blanken en zwarten elkaar beter leren aanvoelen.

De onderzoekers manipuleerde het zelfbeeld van blanke proefpersonen door ze op een computerscherm of met een VR-bril te confronteren met een alter-ego met een andere huidskleur. Daarna waren de impliciete vooroordelen over zwarten wat geluwd. Gaf men het alterego geen diepbruine maar een paarse huidskleur dan was er geen effect te meten.

Een doorbraak? Psycholoog Daniël Wigboldus noemt het onderzoek heel interessant
Het samenvloeien kan ook simpel worden bereikt met een variant van de bekende rubberen-hand-illusie. De blanke proefpersoon legt zijn rechterhand achter een schermpje. Voor hem ligt een rubberen hand met donkere huidskleur. Worden de echte en de rubberen hand nu op hetzelfde moment en op dezelfde plaats aangeraakt, raken de hersenen in de war. Het stuk rubber lijkt onderdeel van het lichaam te worden. Ook dit experiment leidde tot een daling van vooroordelen en een toename van empathie voor zwarten.

Samenvloeien
Een doorbraak? Psycholoog Daniël Wigboldus, hoogleraar aan de Radboud Universiteit, noemt het onderzoek heel interessant. ‘Dit sluit aan bij het bestaande idee dat negatieve associaties verminderen als je mensen vraagt zich in de ander te verplaatsen. Dat dit ook op een puur lichamelijk niveau werkt, biedt een verklaring voor deze effecten. Het is wel de vraag hoe duurzaam het effect is.’ En wat nu als blanken zich zwart schminken? Helpt dat ook? ‘Een interessante gedachte… maar dat is wel een ander effect. Bij dit type onderzoek gaat het erom dat je samenvloeit met iemand anders.’

 

 

 

 

 

 

december 22, 2014Permalink