‘Dit is ons land, we leven hier’

REPORTAGE Vijftig jaar geleden emigreerden de eerste Turken naar Nederland. Ter gelegenheid hiervan stelde publiciste Yesim Candan een lijst samen van de 50 invloedrijkste Turkse Nederlanders van nu. Hier een selectie.

Door: Wilco Dekker , Astrid van Rooij, Evelien van Veen, 10 januari 2015, 01:00 4
Wie zijn de vijftig invloedrijkste Turkse Nederlanders? Naar aanleiding van vijftig jaar Turkse immigratie in Nederland kwam publiciste Yesim Candan (39), zelf kind van Turkse ouders, op het idee een Top-50 van invloedrijkste Turkse Nederlanders samen te stellen. Candan, die lezingen en workshops geeft over diversiteit: ‘Immigratie en integratie worden vaak bestempeld als negatief. Ik wil de mensen laten zien die verbindingen leggen tussen Nederlanders en Turken.’ De namen voor een longlist verkreeg zij uit de Turks-Nederlandse netwerken en via crowdsourcing. Een jury onder leiding van Rijksmuseumdirecteur Wim Pijbes stelde daaruit de Top-50 samen, die eerder deze week werd gepresenteerd. Hier een selectie uit de lijst van tien Turkse Nederlanders en hun verhaal.

Zie voor de volledige lijst: volkskrant.nl/50invloedrijksteturken

MELEK USTA
Wie? Melek Usta (45) is eigenares van Colourful People, een bureau voor werving en selectie. Medeoprichter van Peer Support, dat jonge leerlingen aan oudere koppelt. Ze woont samen in Hoofddorp.
Geboren ‘In Istanbul. Ik was anderhalf toen we naar Nederland verhuisden. Mijn vader werkte in een kousenfabriek.’
Ouders ‘Ik realiseerde me al heel jong dat ik uit een kansarm milieu kwam. Bij Nederlandse vriendinnetjes werden verjaardagen gevierd en de kinderen werden positief bejegend. Mijn moeder was vaak ziek, mijn vader was veel weg. Toch heb ik ook warme herinneringen. Mijn ouders wilden dat wij het beter zouden krijgen dan zij en dat is ook gebeurd.’
Rolmodellen ‘Heb ik altijd gehad. De dochter van een juf ging als au pair naar Frankrijk. Dat kón dus: weg, als vrouw, in je eentje. Dat wilde ik ook.’
Integratie ‘Ik ben niet anders dan elke andere geëmancipeerde Nederlandse vrouw, behalve dat ik twee culturen in me draag. Dat geldt voor alle Nederlandse Turken die ik ken. Dit is ons land, we leven hier.’

ATILLA AYTEKIN

image

Atilla Aytekin © Robin De Puy
Wie? Atilla Aytekin (45) is medeoprichter van Triodor Software en OrangeGames, voorzitter Dutch Dream Foundation. Hij is gehuwd en woont met vrouw en twee zoons in Hoofddorp.
Geboren ‘Ik ben als peuter mijn vader achterna gereisd naar Nederland. We behoorden tot de eerste gastarbeidersgezinnen en we werden ontvangen met het idee van ‘die gaan toch weer terug’, en dat dachten mijn ouders ook. Ik kreeg Turkse docenten, leerde Turkse tradities. Pas toen er in onze straat nieuwe Mercedessen werden aangeschaft, begreep ik dat we niet meer teruggingen.’
Ouders ‘Mijn vader was gastarbeider. Mijn moeder behalve huisvrouw ook textielmedewerker.’
Succes ‘Ik ben twee keer failliet gegaan en ben twee keer opnieuw begonnen. In mijn jeugd heb ik van veel Nederlanders te horen gekregen dat ik niet slim of goed genoeg was, daar heb ik een heel dikke huid van gekregen. Nu heb ik ruim 300 werknemers in vijf landen en een kast vol onderscheidingen. In 2008 won ik de eerste Ondernemersprijs van Amsterdam.’
Integratie ‘Voor veel Turken staat het geloof op de tweede of derde plaats en de nationaliteit op de eerste. Onafhankelijk zijn, ondernemer zijn, vrij zijn, dat is veel belangrijker, en daardoor zijn we behoorlijk goed geïntegreerd.’

KARSU DÖNMEZ

 

 

imageKarsu Dönmez © Robin De Puy
Wie? Karsu Dönmez (24), muzikant.
Geboren ‘Ik ben geboren in Amsterdam, woon er nu nog en zal deze stad nooit verlaten.’
Ouders ‘Allebei mijn ouders zetten zich enorm in voor mijn carrière. Mijn moeder is zelfs mijn manager, en tegelijkertijd ook heel erg mijn moeder. Laatst bleek vlak voor een optreden in Brazilië mijn jurk een paar maten te groot. Dan tovert ze een naaisetje uit haar handtas en repareert ze het in no time.’
Succes ‘Ik ben trots op mijn ouders en op het feit dat ze mij zowel Nederlands als Turks hebben opgevoed. Ik treed veel op in het buitenland en kan me goed inleven in andere culturen. In Azië maak ik mijn shows wat Turkser en hier wat Nederlandser.’
Integratie ‘Kiezen tussen Nederland en Turkije is als kiezen tussen mijn vader en moeder. Ik ben muzikant, Amsterdammer en bovenal wereldburger.’
Invloed ‘Ik speel een hoop muziek, van typisch Turkse liedjes tot Chopin. Als ik mijn Turkse oma, met haar hoofddoek en gebrekkig Nederlands, dan in de zaal zie zitten naast een professor die vooral voor de klassieke stukken komt, ben ik enorm trots.’

SERDAR MANAVOGLU

image

Serdar Manavoglu © Robin De Puy
Wie? Serdar Manavoglu (37), promotor voor Paradiso en Stichting Pera. Mede-initiator van de eerste Turkse boot bij de Amsterdam Gay Pride. Geboren ‘Ik ben geboren in Amsterdam en heb daar een fijne jeugd gehad; ik woon er nog steeds. Op mijn 26ste ben ik uit de kast gekomen. Voor mijn ouders was dit moeilijk te accepteren. We hebben zo’n twee jaar geen contact gehad.’
Ouders ‘Mijn opa is als eerste van de familie naar Europa gegaan. Toen het hem beviel, heeft hij mijn vader, oom en hun gezinnen hierheen gehaald.’
Succes ‘Acht jaar geleden heb ik Pink Istanbul gelanceerd, een jaarlijks evenement waarmee ik via voorstellingen, debatten en feesten meer aandacht wil vragen voor de Nederlands-Turkse homoscene. Dankzij het succes van Pink Istanbul zagen we twee jaar geleden, tijdens de Amsterdam Gay Pride, de eerste Turkse boot varen.’
Rolmodel ‘Ik word op elk evenement aangesproken door bezoekers die vertellen hoe blij ze zijn met de festiviteiten, maar ik ontvang ook serieuze vragen van jongeren die willen weten hoe ze hun ouders moeten vertellen over hun geaardheid.’
Integratie ‘Wanneer je als Turks-Nederlandse homoseksuele man iets goed doet, heeft niemand het over je etnische achtergrond. Wanneer je iets fout doet, is dat ineens wél van belang. Zo blijf je altijd een manifestatie van je afkomst, waarbij dit eerder geldt als probleem dan als rijkdom.’
Invloed ‘Via mijn evenementen breng ik Nederlandse en Turkse kunstenaars, activisten en publiek met elkaar in contact. Als er samenwerking of discussie ontstaat tussen een Turk die traditioneel is opgegroeid, met zijn eigen politieke visie, met iemand uit Nederland die gewend is aan individuele vrijheden, zie ik hoe waardevol mijn werk is.’

FAMILE ARSLAN

imageFamile (Fatma) Arslan © Robin De Puy
Wie? Famile (Fatma) Arslan (43), is de eerste Nederlandse advocaat met hoofddoek. Woont met haar ouders in Den Haag. Geboren ‘Op mijn 4de ben ik van het Turkse Palu naar Den Haag verhuisd.’
Ouders ‘Mijn hele leven heeft ons gezin kleiner gewoond dan nodig was, zo konden mijn ouders geld besparen om ooit terug naar Turkije te gaan. Uiteindelijk gebeurde dat natuurlijk niet. Tegen de tijd dat het kon, waren we Turkije allang ontgroeid.’
Succes ‘Is enkel advocaat zijn al succesvol?’
Rolmodel ‘Ik word vaak aangewezen als rolmodel. Vrouwen die mij bij Pauw & Witteman zagen, kunnen denken: ‘Wauw, wat heb jij veel bereikt. Dat wil ik ook’. Maar dat wil ik eigenlijk niet. Zodra je op een voetstuk wordt geplaatst, kun je er te gemakkelijk vanaf vallen.’ Integratie ‘Door mijn verschijning denken mensen snel dat ik niet goed geïntegreerd ben, maar ik ben juist beter geïntegreerd dan de gemiddelde autochtone Nederlander. Ik spreek vloeiend Nederlands, ik heb gestudeerd, ik werk en betaal belasting. Ik draai volledig mee in de maatschappij, dat is integratie in zijn puurste vorm.’
Invloed ‘Pas als de resultaten die je boekt meetbaar zijn, kun je invloed hebben. Politici, wetenschappers en dokters hebben dat. Ik niet. Ik vraag me überhaupt af wat ik op deze lijst doe. Ik ben gewoon een advocaat, met een hoofddoek. Meer niet.’

NILGÜN YERLI

imageNilgün Yerli © Robin De Puy
Wie? Nilgün Yerli (45) is cabaretier en schrijfster. Woont samen met haar zoon in Haarlem. Haar man, met wie ze een LAM-relatie heeft (Living Apart Married), woont afwisselend in London en Istanbul.
Geboren ‘Op 10-jarige leeftijd kwam ik met mijn ouders naar Nederland, Heerenveen. Lange tijd dacht ik dat Fries Nederlands was.’ Ouders ‘Mijn vader was wiskundeleraar. Hij werd door de Turkse overheid naar Europa gestuurd om Turkse Europeanen bij te scholen.’ Succes ‘Toen ik als columniste een brief ontving waarin een lezer mij uitmaakte voor ‘vieze Turk’, heb ik hem een stapel van mijn boeken toegestuurd. Ik kreeg ze meteen terug, hij had in de oorlog nare ervaringen met ‘moffen’ gehad en wilde niks meer van buitenlanders aannemen. Ik heb de boeken nogmaals opgestuurd. Twee jaar later ontving ik een ansichtkaart. Hij was voor het eerst in het buitenland geweest, in Turkije, en had een beetje van zijn haat overwonnen.’
Rolmodel ‘Als kind was ik de enige zonder Grease-poster. Toen was ik al te nuchter om iemand zo te adoreren.’
Integratie ‘Toen mijn zoontje vroeg wat een allochtoon was, werd ik blij. Hij zit op een internationale school, dus dit is helaas geen afspiegeling van onze maatschappij. We moeten hier een voorbeeld aan nemen. Elkaar niet veroordelen, maar juist de verschillen liefhebben.’
Invloed ‘Er valt nog winst te behalen als het gaat om de acceptatie van de tweede- of derdegeneratie-immigranten als volwaardige Nederlanders. Laatst nog zei een ambtenaar tegen mij: ‘Alsof dat in Turkije beter is geregeld.’

SADET KARABULUT

imageSadet Karabulut © Robin De Puy
Wie? Sadet Karabulut (39) is Tweede Kamerlid voor de SP. Samenwonend met partner en kinderen in Amsterdam.
Geboren ‘Ik ben als enige van ons gezin in Nederland geboren, in Dordrecht. Ik heb een oudere broer en drie zussen en heb alle voordelen gehad van de jongste zijn. Moederende zussen en een vader die me enorm verwende.’
Ouders ‘Mijn vader ging eind jaren zestig het gezin vooruit naar Nederland. Hij stuurde regelmatig cassettebandjes op naar de achterblijvers in Turkije, waarin hij vertelde wat hij meemaakte en hoe hij iedereen miste. Hij wist niet dat hij voorgoed was vertrokken.’ Succes ‘Toen ik met de partij eindelijk verschillende voorstellen tot verbetering van de sociale volkshuisvesting erdoor kreeg, stond ik bijna op mijn stoel te juichen. Eindelijk werden de zonnekoningen en Maserati’s in de corporatiesector aangepakt.’
Rolmodel ‘Al sinds ik een tiener ben, kijk ik op naar mijn broer. Hij is van jongs af aan maatschappelijk actief en aangesloten bij allerlei verenigingen. Door hem ben ik het verenigingsleven ingestapt en uiteindelijk in de politiek beland.’
Integratie ‘De tweede en derde generatie Turkse ‘immigranten’ zijn allemaal volwaardige Nederlanders, met een Nederlandse nationaliteit en net zulke diverse achtergronden als autochtone Nederlanders. Wel gelovig, niet gelovig, links, rechts, Koerd of niet.’ Invloed ‘De gelijke kansen nemen af, dat moet veranderen. De kloof tussen de groep met en de groep zonder vermogen, kennis en macht wordt steeds groter. Waar is het Nederlandse gelijkheidsparadijs gebleven?’

ÖZCAN AKYOL

imageÖzcan Akyol © Robin De Puy
Wie? Özcan Akyol (30) is schrijver en columnist. Gaat binnenkort samenwonen in Deventer.
Geboren ‘Ik ben geboren en getogen in Deventer, in een armoedige wijk vol Turkse gastarbeiders. Ik heb geen mooie jeugd gehad, mijn ouders hadden een verstoorde relatie en ik was onderdeel van het verkeerde wereldje. Rond mijn pubertijd ben ik in de criminaliteit beland.’
Ouders ‘Mijn vader kwam als gastarbeider in de jaren zeventig naar Nederland, mijn moeder reisde hem onder het mom van ‘gezinshereniging’ achterna.’
Succes ‘Dat mijn boek Eus, dat ik schreef toen ik vastzat, zo’n hit zou worden, had ik niet verwacht. Mijn grootste succes moet echter nog komen. Ik wil in de toekomst meer boeken verkopen en meer erkenning krijgen.’
Rolmodel ‘Ik heb Eus niet geschreven met het idee ‘en nu ga ik jongeren inspireren’, onbedoeld deed ik dat wel.’
Integratie ‘Dat integratie een onderwerp van discussie is, is zeer terecht. Maar dan hebben er ook twee schuld. Aan de ene kant een falend immigratiebeleid en daartegenover een groeiende groep luie non-actieve Turken voor wie we te lang de ogen hebben gesloten.’

MUSTAFA SAYMAK

imageMustafa Saymak © Robin De Puy
Wie? Mustafa Saymak (21), aanvallend middenvelder voor PEC Zwolle. Woont samen in Overijssel. Geboren ‘In Deventer, waar ik ben opgegroeid tussen Turkse familie en vrienden. Toen mijn ouders naar Nederland kwamen, werkten ze in de schoonmaak en recycling. Helaas is mijn vader nu ziek. Mijn moeder is werkloos geworden.’
Ouders ‘Terwijl mijn klas-genootjes na school afspraken en leuke dingen deden, trainde ik elke middag met mijn vader op een kaal veldje in de buurt.’
Succes ‘Vroeger kon ik flink mopperen als mijn vader me meenam, maar zonder hem was ik nooit zo’n goede voetballer geworden.’
Rolmodel ‘Ik word door mijn fans goed in de gaten gehouden. Wanneer ik voor een wedstrijd een berichtje op Facebook plaats, word ik overspoeld met succeswensen.’ Integratie ‘Ik heb zowel voor Turkije als Oranje gespeeld en dat zegt precies wie ik ben. Nederlander én Turk.’
Invloed ‘Toen ik met PEC de KNVB-beker won, heb ik niet eens een feestje gegeven. We versloegen Ajax en werden kampioen, maar de wedstrijd voelde als een normale overwinning. Pas nu realiseer ik me dat ik die dag geschiedenis heb geschreven.’

ERSIN KIRIS

imageErsin Kiris © Robin De Puy
Wie? Ersin Kiris (leeftijd wil hij niet zeggen), verslaggever bij tv-programma Keuringsdienst van Waarde. Woont samen in Den Haag
Geboren ‘Ik ben geboren in Den Haag en hing als jonge jongen vooral rond in de Schilderswijk.’
Ouders ‘Voor hetzelfde geld was mijn vader naar Duitsland of Australië vertrokken. Er was op dat moment toevallig meer werk in Nederland, maar ook die andere landen trokken veel gastarbeiders aan.’
Succes ‘Elke dag doen waar je blij en enthousiast van wordt. Zoals Gandhi ooit zei: ‘Als je doet wat je leuk vindt, hoef je nooit te werken.’
Rolmodel ‘Het vinden van een rolmodel in een achterstandswijk is lastig. Succesvol zijn, stond gelijk aan het hebben van een eigen zaak, zo begon ik een cafetaria. Pas toen ik de enige Turk uit de Schilderswijk ontmoette die televisie maakte, Ömer Ilik, realiseerde ik me dat ik dát ook kon. Ömer heeft me als vrijwilliger bij de lokale omroep aangenomen en me de kneepjes van het vak geleerd.’
Integratie ‘Er wordt vooral gekeken wat er niet goed gaat met de integratie van Turkse Nederlanders. Terwijl studenten van Turkse komaf jaar na jaar betere prestaties leveren en ontzettend gemotiveerd en ondernemend zijn.’

januari 10, 2015Permalink