Geef thuishulp meer rechten

Tienduizenden werknemers in de zorg, zoals alfahulpen, moeten werknemersrechten krijgen. Zo moeten de Ziektewet en de Werkloosheidswet weer gaan gelden voor zeker 60 duizend alfahulpen en 8.000 gastouders. Deze groep moet dan wel belasting en premies voor de verzekeringen gaan betalen.

DOOR Gijs Herderscheê en Marjon Bolwijn 28 maart 2014

Dit adviseert een commissie onder leiding van Ella Kalsbeek aan minister Lodewijk Asscher (PvdA) van Sociale Zaken en staatssecretaris Martin van Rijn (PvdA) van Volksgezondheid. Kalsbeek, oud-PvdA-staatssecretaris van Justitie en nu bestuurder in de zorg, was advies gevraagd over de mogelijke gevolgen van ondertekening van een internationaal verdrag over de positie van huishoudelijk werkers. Het advies is van groot belang nu het kabinet veel meer zorg aan hulpbehoevenden door gemeenten wil laten uitvoeren. Daardoor kan het aantal alfahulpen de komende jaren explosief toenemen. Werknemersverzekeringen gelden nu niet voor alfahulpen en gastouders. Voor hen geldt de zogenoemde regeling dienstverlening aan huis. Wie minder dan vier dagen per week bij particulieren huishoudelijk werk verricht, hoeft geen belastingen en premies af te dragen. Keerzijde is dat de werknemersverzekeringen dan ook niet gelden.

Goedkoop en onverzekerd

De alfahulp is ‘uitgevonden’ na de uitbreiding van de regeling dienstverlening aan huis. Toen werd de regeling gebruikt bij de prijzenslag die woedde in de thuiszorg. Gemeenten moeten contracten afsluiten met thuiszorgbedrijven voor zorg aan hulpbehoevenden. Bij het beoordelen van offerten keken gemeenten vooral naar de prijs. Thuiszorgorganisaties ‘verzelfstandigden’ daarom hun medewerkers tot alfahulp. Zij werden daardoor voor de werkgever veel goedkoper maar verloren hun werknemersverzekeringen.

Kalsbeek en haar commissie vinden het principieel onjuist dat de ‘regeling dienstverlening’ voor de alfahulpen geldt. ‘De commissie acht het ongewenst dat diensten die – grotendeels – met overheidsgeld worden gefinancierd worden uitgevoerd door werknemers wier rechtspositie slechter is dan die van andere werknemers’, schrijft Kalsbeek in haar rapport.

150 tot 200 miljoen euro

Als alfahulpen en gastouders dezelfde rechten krijgen als andere werknemers kost dat de overheid ‘maximaal 150 tot 200 miljoen euro’, zo heeft de commissie berekend. Asscher benadrukt dat werknemers niet de dupe mogen worden nu de overheid meer zorgtaken naar gemeenten delegeert. Er is al 100 miljoen euro gereserveerd voor de positie van alfahulpen. Toch wil Asscher eerst met het kabinet overleggen voor hij een oordeel over het advies van Kalsbeek velt.

De zorg aan huis wordt nu betaald via de WMO en de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten, die het kabinet afschaft. Gemeenten moeten nog meer zorg regelen voor thuiswonende hulpbehoevenden. Daarnaast komt er een nieuwe wet die zorg in instellingen en tehuizen regelt. Tenslotte wordt een deel van de huidige AWBZ ondergebracht in de verplichte verzekering tegen ziektekosten.

Zwarte circuit

Aanleiding voor het advies van Kalsbeek is een internationaal verdrag dat huishoudelijk personeel dezelfde rechten geeft als gewone werknemers. Asscher wilde de gevolgen weten voordat Nederland dat verdrag ratificeert. De huidige regeling dienstverlening aan huis zou dan moeten worden afgeschaft. Die kan volgens Kalsbeek ook worden vervangen door een regeling waarbij de werknemer is vrijgesteld van belastingen, premies en werknemersrechten als hij per week maximaal 24 uur per week in een huishouden werkt. Afschaffing van de regeling zal in de praktijk weinig veranderen, al zal een deel van het werk in het zwarte circuit verdwijnen. Voor daadwerkelijke verbetering van de positie van huishoudelijk werkers, zoals werksters, is nieuw beleid nodig. Kalsbeek wijst als voorbeeld op de Belgische dienstencheque of een belastingaftrek. Die systemen zijn echter duur – mogelijk 1,2 miljard euro – en fraudegevoelig. 

Ingeborg Boskamp

‘Ik voel mij gebruikt’

Huishoudelijk werkster Ingeborg Boskamp (48) uit Hengelo staat ‘honderd procent’ achter het advies van de commissie-Kalsbeek om alfahulpen dezelfde rechten te geven als thuiszorgmedewerkers in loondienst. ‘We doen exact hetzelfde werk, maar hebben geen recht op WW, vakantiegeld, twee jaar doorbetaling bij ziekte en bouwen geen pensioen op. Ik voel mij gebruikt.’
Als geen ander ervaart Boskamp het verschil tussen een alfahulp, die in feite als zzp’er werkt en wordt betaald uit het persoonsgebonden budget van de cliënt en een thuiszorgmedewerker in loondienst. Want zij is voor 16 uur in de week in loondienst en voor 11 uur als alfahulp. Als alfahulp verdient Boskamp netto de helft minder. Bovendien verliest ze dat werk als ze langer dan zes weken ziek zou zijn en krijgt ze over die uren geen werkloosheidsuitkering en vakantiegeld. Ook bouwt ze geen pensioen op.
‘Het is zwaar fysiek werk met risico’s op gezondheidsklachten. De inkomsten van een alfhahulp zijn niet beschermd en je staat met lege handen als je in de problemen komt’, zegt de huishoudelijk werkster.
Boskamp heeft er een hard hoofd in dat het kabinet het advies van de commissie-Kalsbeek opvolgt. ‘Volgend jaar valt alle zorg onder de gemeenten en zij hebben daar hun handen vol aan. Juist zij maken gebruik van de constructies met alfahulpen om goedkopere thuiszorg te kunnen leveren.’ 

 

 

maart 28, 2014Permalink