Is je immuunsysteem eerder versleten als je vaak griep hebt?

Als veelvuldig gebruik de gewrichten doet kraken en de ogen aan de bril brengt, dan kan het niet anders of ook de defensie van ons lichaam verzwakt op latere leeftijd. Daarbij dringt zich een vraag op: onze botten en ogen belasten we allemaal ongeveer in gelijke mate maar het immuunsysteem kan het bij de een veel zwaarder te verduren krijgen dan bij de ander. Wie in zijn leven vaak griep heeft gehad, heeft afweercellen die veel vaker in actie zijn gekomen. Is bij die mensen het immuunsysteem eerder versleten?

 

Het immuunsysteem lijkt op de ballenbak bij Ikea, verduidelijkt hoogleraar interne geneeskunde en gerontologie Andrea Maier (VUmc): aan het begin van het leven zit die bak vol ballen – afweercellen die op alle ziekteverwekkers kunnen reageren. Dringen virussen of bacteriën ons lichaam binnen, dan bestrijden we die met een precisieleger. Daarvoor worden blanco T-cellen geactiveerd die uit de zwezerik komen, een orgaan achter het borstbeen.

Onze afweercellen moeten af en toe worden geprikkeld. Noem het ontgroening. Anders krijg je een leger van veel te jonge soldaten die niet goed weten wat hun taak is

De voorraad T-cellen is niet oneindig; de productie stokt met de jaren. Hoe meer indringers moeten worden aangepakt, hoe sneller de voorraad blanco T-cellen slinkt. Bij de een kan zo de ballenbak eerder leeg raken dan bij de ander. Maar dat komt niet doordat zij toevallig vaker een griepvirus hebben opgepikt – nee, het heeft vermoedelijk te maken met een virus waarvan we helemaal niet merken dat we het hebben. Het betreft CMV, een virus uit de herpesfamilie.

Wie geïnfecteerd is met CMV, is in het nadeel, legt Maier uit. Het virus blijft altijd in het lichaam zitten en het gevolg is dat het immuunsysteem voortdurend bezig is om het te bestrijden. Het CMV-virus activeert steeds blanco T-cellen en decimeert zo de voorraad die eigenlijk nodig is om andere ziekteverwekkers te bestrijden. Hoe ouder, hoe meer mensen CMV bij zich dragen. Zo heeft 80 procent van alle 80-jarigen CMV in het bloed. Dat verklaart mede waarom bij ouderen een griepvirus of een blaasontsteking sneller fataal is: hun immuunsysteem is uitgeput.

Isoleercel

Behalve als je een genetisch voordeel hebt. Maier deed onderzoek bij zestigers van wie de ouders een hoge leeftijd hadden bereikt. Zij hadden veel meer blanco T-cellen in hun bloed dan gemiddeld – ook als ze dat beruchte CMV-virus bij zich droegen. Zij zijn waarschijnlijk in staat om hun immuunsysteem efficiënt in te zetten, zegt Maier. De ballenbak blijft bij hen langer vol, waardoor ze infecties beter kunnen bestrijden en – net als hun ouders – oud worden.

Het immuunsysteem sparen door ‘in een isoleercel’ te gaan leven heeft weinig nut, zegt Maier. ‘Onze afweercellen moeten af en toe worden geprikkeld. Noem het ontgroening. Anders krijg je een leger van veel te jonge soldaten die niet goed weten wat hun taak is.’ De beste tip: houd je immuunsysteem gezond door goed te eten, voldoende te slapen en te bewegen. ‘Een gezond immuunsysteem reageert efficiënt. Dat klaart de klus door een paar T-cellen op pad te sturen, terwijl bij een ander een half leger ter versterking wordt ingeroepen. Daarmee verbruik je veel reservecapaciteit.’