Lucia de B. – Verbijstering opwekkende heksenjacht

Verpleegkundige Lucia de B. wordt gespeeld door een goed lijkende Ariane Schluter. Foto Pief Weyman

RECENSIE Paula van der Oest weet de ­spanning knap vast te houden.

DOOR Floortje Smit 3 april 2014

Nadat er weer een baby onder de handen van Lucia is overleden, zit ze huilend bij de ziekenhuisdirecteur. ‘Het is nou alweer de zoveelste keer dat het me overkomt. Het lijkt wel alsof ik het aantrek ofzo. Maar dat kan toch niet?’

 

‘Hoe verfilm je zoiets? Het is niet voor niets dat het rechtbankfilmgenre in Nederland niet bestaat’

Beter dan dat kun je haar latere veroordeling niet samenvatten. Lucia de B. toont het waargebeurde verhaal van Lucia de Berk, die zes jaar onterecht vastzat voor een serie moorden die nooit zijn gepleegd. Toen een aantal doodzieke bejaarden en baby’s overleden in het bijzijn van de verpleegkundige, oordeelden het Openbaar Ministerie, de media, de rechters en de massa dat Lucia de B. de schuldige moest zijn. Zelfs toen de bewijsvoering hoe langer hoe meer van los zand aan elkaar hing. In 2010 bleek er uiteindelijk van moord geen sprake en werd De Berk vrijgesproken.

Hoe verfilm je zoiets? Het is niet voor niets dat het rechtbankfilmgenre in Nederland niet bestaat: juryrecht­banken zijn hier niet en gepassioneerde pleidooien, waar het genre in Amerika op drijft, zijn daardoor minder noodzakelijk. Deze film volgt ook nog eens een zaak waarvan de afloop bekend is.

‘Dat lukt haar vooral door te focussen op ­Lucia zelf, belichaamd door een ontzettend lijkende Ariane Schluter, wier gezicht een mengeling van verwarring, ongeloof en paniek vertoont’

Toch weet Paula van der Oest de spanning in deze combinatie van thriller en drama knap vast te houden. Dat lukt haar vooral door te focussen op ­Lucia zelf, belichaamd door een ontzettend lijkende Ariane Schluter, wier gezicht een mengeling van verwarring, ongeloof en paniek vertoont. Van der Oest toont haar in kale cellen, een ineengekrompen hoopje mens dat elk moment van hoop even later vernietigd ziet worden. Vrijgesproken of niet, Schluter doet realiseren dat er nooit via Lucia’s ogen naar deze zaak is gekeken, niet echt. Hier ligt het werkelijke drama. En wie stiekem nog een beetje rook-en-vuur-ideeën heeft, is daar na Lucia de B. voorgoed van verlost.

Toch is en blijft Lucia een passief personage en haar verhaal een aaneenschakeling van rechtszaken, vandaar wat dramatische noodgrepen: een aantal flashbacks naar haar jeugd en een verzonnen parketsecretaris (Sallie Harmsen), die zich eerst in de zaak vastbijt en haar OM-baas (Annet Malherbe) ervan overtuigt dat Lucia schuldig is, om daaraan vervolgens te gaan twijfelen. Scenariste Moniek Kramer ­creëerde dit personage uit echte mensen en Sallie Harmsen speelt prima, maar het personage voldoet iets te keurig aan het cliché van het ambitieuze meisje dat zich moet bewijzen.

‘Degenen die er alles aan deden haar onschuld te bewijzen, zijn veroordeeld tot een korte mededeling op de aftiteling en het OM is daarmee het domein geworden van een fictief personage’

Dit is geen documentaire, maar toch zit iets niet lekker. Degenen die er alles aan deden haar onschuld te bewijzen, zijn veroordeeld tot een korte mededeling op de aftiteling en het OM is daarmee het domein geworden van een fictief personage. Het zou jammer zijn als de kijker daardoor ook andere on­geloofwaardige, maar wél echt gebeurde elementen in twijfel trekt.

Want waar Lucia de B. en het mediacircus eromheen het effectiefst in is, is het verversen van de verontwaar­diging uit 2010 – of misschien wel de verbijstering op te wekken die Lucia de Berk verdiende, maar nooit heeft gekregen. Een heksenjacht, zo laat het zien, valt nog steeds griezelig makkelijk te ontketenen.

Lucia de B.
****
Regie Paula van der Oest. Met Ariane Schluter, Sallie ­Harmsen, Barry Atsma
In 92 zalen