Poortjes van een half miljard gaan gewoon dicht

Staatssecretaris doet niets met ‘verkiezingspraatje’ eigen partij en coalitiegenoot om poortjes op treinstations open te laten.

Poortjes van een half miljard gaan gewoon dicht

Foto: Femmy Weijs

Op 82 van de ruim vierhonderd treinstations in het land gaan de toegangspoortjes gewoon dicht. Dat liet staatssecretaris Wilma Mansveld van Infrastructuur gisteren weten in reactie op een oproep van PvdA en VVD om de NS-poortjes open te laten. Vanwege de onveiligheid op de stations, trok NS jaren geleden op nadrukkelijk verzoek van de Tweede Kamer juist een half miljard euro uit om de tourniquets te ontwikkelen en aan te leggen. De oppositie noemde de draai van de twee coalitiepartijen dan ook een ‘onzinnig proefballonnetje’ en ‘holle gemeenteraadsverkiezingsretoriek’.

Mensen die hun oma willen uitzwaaien of omwonenden die het station als doorgang gebruiken, hoeven volgens Mansveld niet bang te zijn dat dit straks niet meer mogelijk is. Ze verzekerde de twee regeringspartijen dat NS per station in overleg met de gemeente ‘maatwerk’ pleegt voordat de poortjes definitief dichtgaan. Mansveld is niet van plan zich hier verder mee te bemoeien: “We gaan geen jus over alle aardappels doen, maar elk bord krijgt zijn eigen jus. Het doel om de poortjes te sluiten is het verbeteren van de sociale veiligheid. Per station wordt gekeken wat precies het probleem is.” Mansveld ontkende dat NS gaat bezuinigen op servicepersoneel om reizigers op de stations te helpen als de poortjes gesloten zijn.

Na hevige kritiek van de Kamer, treinpersoneel en reizigers, besloot NS eind 2000 de opbrengsten van de verkoop van een belang in telecombedrijf Telfort te steken in verbetering van de veiligheid op stations. Zo werd 1,1 miljard gulden (een half miljard euro) gestoken in de aanleg van toegangspoortjes. De extra bewaking zou de oplossing zijn om het gevoel van veiligheid in het ov te verhogen. De PvdA hamerde zelfs nog geen jaar later op versnelde aanleg van de poortjes.

Indertijd bleek dat tweederde van het ov-personeel jaarlijks te maken had met gevaarlijke situaties en een kwart van de reizigers werd lastiggevallen. De meeste reizigers beoordeelden de stations met een cijfer lager dan een 7, en ‘s avonds zelfs minder dan een 6. Vorig jaar waardeerde 79,5 procent van de reizigers de sociale veiligheid in de trein en op het station met een 7 of hoger. Daarentegen houdt de agressie tegen spoorpersoneel aan: wekelijks worden veertien NS’ers geslagen, bespuugd, met een wapen bedreigd of beroofd tijdens het werk.

Recent zei NS dat zwartrijden negen van de tien keer de oorzaak van ‘gedonder in de trein’. De stadsvervoerders RET en GVB meldden daarop dat zwartrijden nagenoeg is uitgebannen in de Rotterdamse en Amsterdamse metro sinds de toegangspoortjes op de stations werden gesloten.

TOEGANGSPOORTJES
  • December 2000. NS trekt na hevige kritiek uit Den Haag de knip om vertragingen tegen te gaan en de veiligheid te vergroten. Van de 4,2 miljard gulden die werd opgehaald met de verkoop van een belang in Telfort, gaat 1,1 miljard gulden naar de komst van toegangspoortjes op de stations. Voor de ontwikkeling van de ov-chipkaart was al een half miljard uitgetrokken.
  • November 2002. NS zet op perron 1 van station Schiedam Centrum de eerste toegangspoortjes neer. Het is slechts een proefopstelling. De bedoeling is de poortjes in 2003 op andere stations op te stellen. Dit wordt later uitgesteld naar 2006. De eerste apparaten blijken niet goed tegen regen, wind en hagel te kunnen.
  • 2006. NS begint met de aanleg van poortjes op enkele tientallen stations. Bij de vervoerder kunnen de eerste reizigers met een ov-chipkaart de trein pakken. De poortjes blijven vooralsnog open. In het stadsvervoer gaan de poortjes op de metrostations in 2009 dicht: eerst bij de Rotterdamse RET en vervolgens het Amsterdamse GVB.
  • April 2013. NS sluit als proef de toegangspoortjes op station Hilversum in de ochtend- en avondspits. Later volgen soortgelijke proeven in Woerden en Rotterdam-Alexander. De eerder uitgestelde deadline om het papieren treinkaartje bij NS op 1 januari 2014 af te schaffen en alle poortjes te sluiten wordt wederom verschoven. Waarschijnlijk gebeurt dit in het eerste kwartaal van 2015.