Spijt is een zinloze emotie

INTERVIEW Terwijl heel Nederland zich afvroeg #waariswaylon, zat de mannelijke helft van The Common Linnets gewoon thuis

Commotie? Het is maar hoe je het ziet. In principe zijn afspraken nagekomen. Tot een week na het Eurovisie Songfestival zouden we promotie doen en dan was het klaar. Maar toen ontstond die hashtag ‘waariswaylon’ en werd ik door de NOS om zeven uur mijn bed uit gebeld. Toen moest ik wel reageren. Ook omdat er vanuit de entiteit The Common Linnets niets kwam, en er over mij verhalen gingen dat ik weer in de goot zou liggen. Toen heb ik uiteengezet dat het verhaal in elkaar steekt zoals het in elkaar steekt. Daar hoeft niemand verder iets achter te zoeken. Alleen, nou ja, dat mensen ons kennen als ons tweeën. En dat dat niet meer zo is.’
Laat het heel duidelijk zijn: er is van mij uit absoluut geen wrok naar Ilse toe
De afspraak voor het interview was al gemaakt voor The Common Linnets uit elkaar spatten. En nu het stormpje is gaan liggen en Waylon en Ilse DeLange elk hun eigen weg gaan, doet Waylon (34) thuis, aan de thee, zijn verhaal. Behoedzaam. ‘Het is ontzettend jammer hoe het is gelopen. Er zijn alleen maar verliezers in dit verhaal.’
Kort de feiten: Calm After The Storm werd tweede op het Songfestival en bleek daags erna een wereldhit. In vijftien landen op nummer 1, uitnodigingen voor optredens overal. Ja, ze zouden gek zijn als ze niet op tournee gingen, zeiden Waylon en Ilse DeLange op tv. Zo’n kans krijg je maar een keer in je leven. Een paar dagen later trad Ilse DeLange op in Wenen – met een andere zanger. Daarna in Berlijn, weer zonder Waylon. ‘Waar is Waylon?, kopte de Telegraaf. In een Belgische tv-show zei Ilse DeLange: ‘Waylon is te druk.’ Maar Waylon was niet druk, Waylon zat thuis. Hij wist van niks, zei hij.

CV
Waylon, geboren als Willem Bijkerk
Apeldoorn, 20 april 1980
Opleiding
Mavo, Apeldoorn
Muzikale loopbaan
1987 Drumde als jongetje van 7 mee met de band West Virginian Railroad, zong later ook mee.
Vanaf 1992 Optredens op talentenjachten, festivals en lokale podia.
1997 Platencontract bij EMI (plaat komt er uiteindelijk niet).
2001 Optredens met countryzanger Waylon Jennings in Amerika.
2003 – 2008 Zanger van coverbands Santa Rosa en Mill Street.
2008 Deelname aan Holland’s Got Talent (2de plaats). Album Wicked Ways, bij Motown.
2011 Album After All.
2014 Deelname aan het Eurovisie Songfestival als The Common Linnets.
Waylon heeft een zoon van 11 uit een eerder huwelijk en een vriendin.
Zaterdagavond treedt Waylon op als afsluiter van het Vondelparkfestival in Amsterdam. In september verschijnt Heaven After Midnight, zijn derde soloalbum.
Heb je nu weer contact met Ilse DeLange?
‘Ik heb niets vernomen. En dat is prima, het is nooit mijn bedoeling geweest om een reactie uit te lokken. Ik ben slechts onderdeel van een project dat aan Ilse toebehoort.’

Maar je wil er toch over praten, je wil toch een verklaring?
‘De verklaring is in dit geval: tot aan hier. Tijdelijk. Zo hadden we het afgesproken. En natuurlijk had ik nog langer willen doorgaan. Dit succes, daar wil je van genieten, daar wil je ook in mee. Maar dan moet je met elkaar om de tafel. Je hebt met twee mensen te maken die op dat moment hun solocarrière op een zijspoor zetten. Dat is voor mij niet heel moeilijk, behalve dat ik, nou ja, wat ik heb gezegd, gelijkwaardigheid wil.’

Waarin kreeg je dat niet? Kun je daar voorbeelden van geven?
‘Nee, ik geloof niet dat het nodig is om daar voorbeelden van te geven. Het gaat gewoon om een gevoel dat ik heb.’

Een deel van de schoen wringt in elk geval bij het management. Waylons manager, Paul Brinks, is de ex-manager van Ilse DeLange; in de aanloop naar het songfestival kwam het tussen Brinks en DeLange tot een breuk. Waylon zegt erover: ‘Als we allebei nog bij hetzelfde management zouden zitten, was het een stuk makkelijker geweest. Ik ga nu niet zomaar mijn team loslaten en zeggen: dat was het, bedankt voor het begeleiden en aju.’

Is dat wat er speelt: zit jij klem omdat jouw manager de ex-manager van Ilse DeLange is?
‘Nee, ik geloof dat we allemaal verstandige, volwassen mensen zijn die alles kunnen oplossen. Ik weet niet wat er speelt.’

Is het een kwestie van botsende ego’s?
‘Ik heb wat dat betreft geen ego. Voor mij is het geen probleem om mijn solocarrière aan de kant te zetten.’

Natuurlijk had ik nog langer willen doorgaan. Dit succes, daar wil je van genieten
Jij zou wel willen.
‘Ja natuurlijk. Mijn muren hangen niet vol met goud en platina. Ik bedoel, ik heb een mooie carrière, maar die zou ik echt wel opgeven.’

Het komt hier op neer: jij wil wel, maar je mag niet meer meedoen.
‘Ik weet niet of ik niet mag meedoen. Zo ver wil ik het niet trekken. Ik heb er wat dat betreft ook vrede mee. Ik wil niet moeilijk doen, ik vind het goed. We hebben afspraken gemaakt tot op een bepaald moment. En als je er daarna niet uitkomt met elkaar, ja, dat is dan spijtig.’
Later in het gesprek zegt hij over het samen met Ilse DeLange opnemen van de nummers: ‘Als je met suggesties komt, dan wil je gehoord worden. Het zijn ook mijn liedjes hier en daar. Als daar vervolgens niets mee gedaan wordt, ga je denken: ik zeg wel niks meer.

‘Als je allebei bent opgegroeid met dezelfde muziek en je komt allebei uit dezelfde wereld, hoef je elkaar niet veel meer wijs te maken. Ik denk dat in dit proces dat af en toe vergeten is. We speelden allebei op dezelfde festivals toen we 13 waren, we hadden allebei dezelfde droom. Als we het over countrymuziek hebben, zou ik met menigeen de dialoog aan willen gaan in dit land. Niet om te zeggen: ik heb er verstand van, nee, maar het zit echt heel diep in me. Daar heb ik al mijn schoolboeken voor aan de kant gegooid. Alles wat ik kon vinden over die muziek, platen, cassettes, tapes, noem maar op, alles, alles, alles heb ik verzameld. Videobanden van Country Music Television uit Amerika toen we hier alleen nog naar Nederland 1, 2 en 3 hadden – dat was allemaal mijn voer.’

En dan steekt het als je met die achtergrond niet dezelfde inbreng krijgt.
‘Nee. Ja, in principe wel natuurlijk.’

‘Ik wil een volwaardig deel van het duo zijn. Geloof me, er gaat een hoop geld zitten in een promotietournee. Daar ga je echt geen geld mee verdienen, dat gaat je geld kosten. En tijd – al gauw een jaar, anderhalf jaar. Die wil ik er met liefde in steken, maar dan wil ik wel commitment voor een vervolg. Ik wilde in dat jaar een tweede album maken – ik bedoel: als je dan succes hebt, laten we het dan met z’n allen heel groot maken, als een Eagles, of een Fleetwood Mac. Maar het begint met gelijkwaardigheid. Ik wil dan ook mee-investeren in dat album, ik wil dan ook een evenredig deel componeren. En ik geloof dat ik daarmee niet iets heel raars vraag. Want mijn eigen plaat zet ik daarvoor weg.’

Hebben jullie ruzie gemaakt?
‘Nee, zeker geen ruzie. Laat het heel duidelijk zijn: er is van mij uit absoluut geen wrok naar Ilse toe. De dingen zijn zoals ze zijn. In dit hele verhaal zijn er geen winnaars, er zijn alleen maar verliezers op dit moment.’

Jij bent de grootste verliezer.
‘Dat gevoel heb ik niet.’

Waarom niet?
‘Omdat je in het leven niet kunt verliezen. Je verliest past als je sterft.’

Wat win je nu?
‘Een prachtige ervaring. Een mooie samenwerking. En een plaat die we samen gemaakt hebben die te gek is, waar we van kinds af aan al van droomden: dat het land zou luisteren naar countrymuziek.’
Waylon geldt als een van de beste stemmen van Nederland. Toch kwam zijn muzikale carrière maar moeizaam op het goede spoor. Als Willem Bijkerk groeide hij op in de Arbeidsstraat in Apeldoorn. Vader vrachtwagenchauffeur, moeder huisvrouw, een oudere broer. Als kind was hij altijd met muziek bezig. Zijn ouders draaiden country (‘Ze hadden een verzamel-cd, veel diepgang zat er niet in’), maar vooral Nederlandstalig: Corry en de Rekels, de Zangeres zonder Naam. Willem kreeg een drumstel en mocht op een avond mee met zijn ouders naar een countryband. Door dat geluid werd hij gegrepen. ‘Ik ging naar Waylon Jennings luisteren, Johnny Cash, Willie Nelson, Merle Haggard, noem ze maar op, al mijn grote helden. Ik was altijd fan van Michael Jackson, maar hier kon ik om janken. Als het een kind zo aanspreekt, dan moet het wel kloppen. Een kind kan alleen op zijn instinct af gaan. Je verstaat er niks van, maar je voelt het toch.’ Hij begon zelf te zingen in het country-circuit en noemde zich naar countryzanger Waylon Jennings. Rond zijn 20ste kwam hij via via in contact met zijn Amerikaanse idool en trad hij zelfs een aantal keren met Jennings op. In die periode logeerde hij weken, soms maanden bij Jennings thuis in Nashville. ‘Hij had een tape van me gehoord en hij belde. Moet je je voorstellen: alles had ik verzameld van die man. Video’s, foto’s, speldjes, bekers, petten, Waylon Jennings-barbecuesaus. En opeens zat ik daar in huis en zag ik die gitaren staan uit de video’s. Het is een heel gek verhaal, eigenlijk, dat ik daar zo vaak geweest ben in het laatste jaar voor zijn dood.’

Wat deed je daar als je niet optrad?
‘Muziek maken. Rondhangen in studio’s. Chillen met zijn zoon Shooter, die van dezelfde leeftijd is als ik. Heel veel hamburgers eten, en eieren met spek. Ik woog 105 kilo – ik werd zo vet als drek.’

Buiten, onder het open raam, spettert een fontein op het Amsterdamse Haarlemmerplein. Binnen in het luxe appartement van Waylon staat de flatscreen aan. RTL Z, het geluid gaat uit. Langs een wand een grote, zandkleurige bank vol kussens, een met ‘King’ en met ‘Queen’ erop. Ertegenover drie gitaren naast een platina exemplaar van het (titelloze) album van The Common Linnets. Erboven ook platina voor zijn eigen, eerste plaat, Wicked Ways. Die verscheen in 2008, nadat hij de finale van Holland’s Got Talent had bereikt. Daarvoor zong hij jaren in een coverband op bruiloften en braderieën – vaak behoorlijk doorgesnoven, zegt hij nu. In de periode daarvoor, kort na zijn Amerikaanse avontuur dat eindigde met de dood van Waylon Jennings, was hij gesetteld: getrouwd, een kind gekregen. Muziek maakte hij nauwelijks meer. ‘Ik ben toen lang behoorlijk negatief geweest in mijn energie. Ik was kwaad dat Waylon Jennings dood was, ik was teleurgesteld. Je bent als jong jochie met je grote idool aan het werk, ik voelde me in Amerika helemaal geweldig. En terug in Nederland was er niets.’ Werken deed hij in de bouw, als taxichauffeur en in een magazijn. ‘Alle baantjes die je kunt verzinnen om mijn hoofd boven water te houden. En om mezelf voor de gek te houden. Dat kon ik op een gegeven moment niet meer. Ik ben gescheiden en heb mezelf van de afgrond laten vallen, met een sprongetje erbij. Joehoe, daar gaan we. Ik had nul ervaring, qua leven. Ik was getrouwd op mijn 22ste, vader geworden – je hebt je eigen wensen en dromen nog niet op een rij. Dan wordt het heel moeilijk. Ik ben op zoek gegaan naar wat ik wilde en dat ging met slagen en stoten.’ Grijns: ‘Het was wel een leuke tijd.’

Als ik een gitaar pak om een liedje te maken, komt er country, daar kan ik niks aan doen
Met veel drugs.
‘Ja, toen is het echt heel fout gegaan. Ik woonde boven een coffeeshop in Arnhem op een zolderkamertje waar geen deur in zat, iedereen kon zo naar binnen. Er lag geen vloerbedekking, het zag er niet uit. Maar ik was er wel oké. Ik geloof altijd in het volgen van je keuzes, ook al is het even kut. En ik ging elke dag wel naar buiten, gewoon, kleren aan, uiterlijk verzorgd. Dat hebben ze nooit van me af kunnen nemen. Ik ben nooit iemand geweest die op een straathoek lag met een spuit in zijn arm.’

Waar leefde je van?
‘Optredens. Heel veel jamsessies. Ik had elke dag handgeld, dat ging er meteen weer uit.’

Wat gebruikte je?
‘Coke en af toe pillen. En blowen, heel veel blowen. En ook veel drinken en roken, dat ga je allemaal doen van coke. Op het einde, dat heeft zo’n twee, drie maanden geduurd, zat ik op zes gram per dag.’

Dan moest je aardig verdienen.
‘Op een gegeven moment leer je mensen kennen. Mijn beste vriend toen’ – hij maakt aanhalingstekens van zijn vingers bij het woord vriend – ‘was dealer. Dus ik kreeg het beste spul voor weinig. En je wordt er heel inventief van, verslavingsgevoelige mensen zijn vaak heel intelligent. Het is gelukkig allemaal achter de rug. Ik heb het allemaal achter me gelaten en al mijn schulden afgelost.’
Waarom koos je coke?
‘Omdat het verdomde lekker is.’

Wat bracht het je?
‘Niks. Ja, een hoop paranoia. Ik dacht echt dat ze achter de gordijnen zaten. Het heeft me niks gebracht, ik heb er niks van geleerd, alleen hoe je van 1 euro per dag kunt eten. En dan nog een normale maaltijd ook. Zal ik het zeggen?’

Nou?
‘Een blik doperwten van een goedkoop merk, een zak dobbelsteentjes friet en een zakje kant-en-klare saté. Bij elkaar is dat 2 euro, daar kun je twee dagen van eten. Aardappels, groenten, vlees. Kwaliteit hebben we het dan niet over, maar op dat moment is het perfect.

‘Ik kan er goed op terugkijken en erom lachen. Het is zoals het is gegaan. Als je voor jezelf tot de conclusie bent gekomen dat het je niks heeft gebracht, zul je er ook niet meer naar grijpen. Als je het idee hebt dat het de leukste tijd van je leven was, is er iets mis met je.’

Hoe frustrerend was het om met jouw stem covers te zingen op bruiloften?
‘Het zet je op je plek. Je bent nooit belangrijk. Nu wordt er een kaartje gekocht met mijn naam erop, maar op zo’n feest komen mensen niet voor jou. Dat is een uitdaging, ik vond het ook wel leuk. Maar toen het telefoontje van Holland’s Got Talent kwam, was het wel tijd om zelf de sprong te wagen.’

Bijna 30 was hij en hij brak eindelijk door – zij het niet helemaal op de goede manier, zegt hij achteraf. Zijn eerste album was een succes. Zijn tweede, After All uit 2011, een stuk minder, ook voor hemzelf. ‘Daar zit een… nou ja, ik wil niet zeggen: heel drama achter, maar mijn eigenwaarde als artiest is toen wel gedeukt.’

Het was al begonnen met de keus voor het nummer in Holland’s Got Talent: It’s a Man’s World van James Brown. ‘Ik dacht: op country zit niemand in Nederland te wachten. Maar toen had ik opeens het stempel soulzanger, terwijl ik dat in mijn core niet ben. Als ik een gitaar pak om een liedje te maken, komt er country, daar kan ik niks aan doen.’ Maar omdat hij en zijn platenmaatschappij dat niet aandurfden in de slag om het grote publiek, werd zijn tweede cd een ratjetoe aan stijlen. ‘Liefdeloos in elkaar gejast door studiomuzikanten die het allemaal niet serieus namen. Mijn platenmaatschappij stak er geen liefde in.’ Hij zat er al niet in de goede hoek omdat hij, door Holland’s Got Talent, in een stal was terechtgekomen met Gerard Joling en Danny de Munk. ‘Ik stond op dezelfde podia. Daar ben ik dankbaar voor, maar het is niet waar ik moest zijn. Ik moest op Noorderslag staan en op North Sea Jazz.’

Vorig jaar brak Waylon met zijn platenmaatschappij en management, beide verenigd in hetzelfde bedrijf. ‘Ik had er een aantal misstanden ontdekt. Laten we zeggen dat we elkaar niet meer vertrouwden. Ik zeg diplomatiek: elkaar.’ Het is niet de enige breuk in zijn leven die hij afgelopen tijd heeft doorgevoerd. Met zijn ouders, in eerdere interviews altijd steun en toeverlaat, heeft hij momenteel geen contact. In maart ging ook na vier jaar samenwonen zijn relatie uit. Zijn nieuwe vriendin, Joëlle, de dochter van ex-profvoetballer Richard Witschge, is 22 en daarmee een stuk jonger dan zijn vorige vriendin. Een stuk dat in het AD verscheen op de dag van het songfestival suggereerde dat Waylon onberekenbaar zou zijn en schepen al te makkelijk achter zich verbrandt. Met zijn zoon Dylan van 11 zou hij geen contact hebben. Het gerucht ging dat hij weer aan de drugs zou zijn.

Je ouders zeiden in het AD over het Songfestival: ‘We weten niet of we vanavond gaan kijken.’
‘Ja, dat vind ik nergens op slaan. Je kunt ook zeggen: ‘Joh, geen commentaar, tuurlijk gaan we kijken. Daag.’ Er is veel gebeurd tussen ons, veel onbegrip, we leiden zulke andere levens. Ik vind het niet nodig om details te noemen, maar het heeft met loslaten te maken. Ik ben geen jochie van 14 meer. Ik ben een volwassen man. Ik heb een huis in Amsterdam gekocht en ik zou het leuk vinden als je daar trots op bent in plaats van te zeggen: het is te duur.’

Ik word er doodziek van dat, als ik een paar dagen van Twitter af ben, ik alweer in de goot zou liggen
In hetzelfde stuk staat dat je ook je zoon niet ziet.
‘Ik heb met mijn zoon gewoon contact.’

Dat verhaal komt ergens vandaan.
‘Het klopt dat ik hem jaren niet gezien heb in de tijd dat ik met de verkeerde dingen bezig was. Daar kan ik me alleen maar voor schamen en het proberen nu beter te doen met hem. We hebben het hartstikke naar onze zin als hij bij me is. Binnenkort gaat hij een dj-cursus doen in Amsterdam en dan komt hij hier ook slapen.

‘Ik kan alleen mijn excuus maar aanbieden voor de jaren die ik heb gemist. Aan de andere kant heeft dat weinig zin. Het leven loopt zoals het loopt. Je komt langs een heleboel plekken en mensen in het leven, en niets is zo makkelijk als je ergens nestelen en het daar maar uitzitten. Tenminste, dat is niet makkelijk, maar het wordt gezien als makkelijk. Ik ben langs een heleboel plekken gekomen, dus er zijn een heleboel mensen die iets over me te zeggen hebben in zo’n verhaal in het AD. Ik zou het zelf nooit doen over een ander, maar ik vind het allemaal goed. Je vindt me tof of je vindt me niet tof. Even goede vrienden.’

Je zou weer aan de drugs zijn.
‘Ik vertel je nu: ik drink niet, ik stap niet en ik gebruik geen rare drugs. Omdat ik weet dat ik dat niet kán. Als er nu een berg coke op tafel zou liggen, zou ik er te sterk voor zijn. Maar er kan een moment komen dat ik niet sterk ben, en dan moet het op ook. Ik ben er altijd open en eerlijk over geweest en iedereen mag er een mening over hebben, maar ik word er wel doodziek van dat als ik een paar dagen van Twitter af ben, ik alweer in de goot zou liggen met een fles drank in mijn smoel en een snuif coke in mijn neus.’

Andere mensen zingen over de blues, Waylon ís de blues, zegt zijn manager Paul Brinks. Waylon zelf heeft het over depressieve buien, over dagen dat hij het liefst met de gordijnen dicht onder een deken op de bank ligt en over de ‘zelfkwelling’ van het kunstenaarschap. ‘Zelfkwelling, ja, omdat het zo definitief is als je een liedje op een plaat zet. Je maakt het op een bepaald moment en de rest van je leven word je ermee geconfronteerd. Terwijl het altijd beter kan. Ik kan ook helemaal niet naar mezelf luisteren of kijken, want dan denk ik altijd: shit.’
Toch heeft hij er weer een gemaakt, een plaat. Zijn derde, Heaven after Midnight, die in september uitkomt. ‘Ik heb hem vorig jaar in Los Angeles opgenomen. In de Capitol Studios met de grootste studiomuzikanten ter wereld, dat wilde ik gewoon een keer doen. Ik heb alle liedjes in twaalf dagen geschreven en we hebben alles in twee dagen opgenomen. Live, geen overdubs, niets is opnieuw ingezongen, het was één groot feest.’

Met dit album is hij terug bij waar zijn hart ligt: americana, blues, wat rock en folk, maar vooral veel country. Het zou oorspronkelijk in maart verschijnen, maar het werd naar achteren geschoven voor die andere countryplaat, van The Common Linnets, die nu zonder hem de wereld over gaat. Gevolg is dat zijn agenda voor de komende maanden vrij leeg is en dat hij thuis, op de bank, misschien de doorbraak van Ilse DeLange in Amerika zal zien.

Heb je dan geen spijt? Dat je je eisen niet hebt bijgesteld voor The Common Linnets?
‘Nee. Spijt is een zinloze emotie. Dat lijkt luchtig, maar moet ik dan gaan janken? Ik heb nog steeds het mooiste vak ter wereld. Ik ben ook deel van het succes, zonder mij was die plaat er niet geweest. Je kunt wel een conflict hebben, maar het heeft geen zin om daarin te blijven hangen. Dingen lopen zoals ze lopen, het universum heeft het zo bepaald. Er wordt vaak gezegd: je kunt dingen zelf sturen, maar dan moet je gaan nadenken op een manier die je helemaal niet wil. Dan moet je aan je carrière gaan denken. Daar word ik geen leuker, beter mens van. Weet je, het is niet voor Jan Lul dat je iets voelt. Misschien was het niet slim wat ik gedaan heb, maar als ik slim had willen worden, had ik wel beter mijn best gedaan op school. Ik kan maar één ding en dat is een beetje zingen. Ik kan geen noot lezen, ik kan verder ook eigenlijk niks. Nee, dit is wat het is. Maar het is ook het enige dat ik wil.’

In een reactie zegt Ilse DeLange ‘ontzettend trots te zijn op het succes van The Common Linnets, dat ook aan Waylon te danken is’. Graag was ze samen met Waylon met dit album ‘onbevangen de wereld over gegaan’. ‘Ik vind het erg jammer dat het ons niet gelukt is om er uit te komen.’ Verder meldt ze Waylon alle goeds toe te wensen. ‘Ik kijk ernaar uit om op 21 juni ons succes nog één keer samen te vieren op (muziekfestival, red.) Tuckerville.’