Voedingscentrum, laat uw behoudzucht varen

KOOLHYDRATEN Het wordt tijd dat het Voedingscentrum de uiterste houdbaarheidsdatum nakijkt van de schijf van vijf.

DOOR Grieto Zeeman, senior communicatieadviseur en adviseur van KOOOK.nu 19 maart 2014

Het voedingscentrum weet alleen defensief te reageren op nieuwe trends op het gebied van voeding. Eind 2013 ging dat over het boek De Voedselzandloper en deze maand over superfoods. Hebben wetenschappers met nieuwe ideeën over gezonde voeding dan altijd helemaal ongelijk? Komt het heil alleen van de schijf van vijf? Moeten we echt nog steeds calorieën tellen? Het Voedingscentrum maakt zichzelf ongeloofwaardig door datgene wat honderdduizenden Nederlanders inmiddels weten, praktiseren en als goed ervaren, af te doen als onzin en potentieel schadelijk. Het gezag van dit voorlichtingsinstituut brokkelt hierdoor in een razend tempo af.

 

Kris Verburgh schreef het boek De Voedselzandloper en bracht daarmee een kleine revolutie teweeg in hoe mensen tegen gezond eten aankijken. In no time werden van het boek een kwart miljoen exemplaren verkocht. Bakkers merken in hun omzet dat mensen minder tarwebrood gaan eten en dat de vraag naar koolhydraatarm brood toeneemt. Zo zijn er meer publicaties die allemaal in dezelfde richting wijzen: eet minder snelle koolhydraten. Er is dus duidelijk sprake van een trend. Het enige dat het Voedingscentrum doet, is nieuwe ontwikkelingen afdoen als onzinnig en koppig de schijf van vijf blijven verdedigen.

Het Voedingscentrum maakt zichzelf ongeloofwaardig door datgene wat honderdduizenden Nederlanders inmiddels weten, praktiseren en als goed ervaren, af te doen als onzin en potentieel schadelijk

Het voedingscentrum beroept zich op een rapport van de gezondheidsraad uit 2006. In de afgelopen acht jaar is er echter veel nieuw onderzoek gedaan en zijn in meta-analyses de gezondheidsvoordelen van een voedingspatroon met langzame koolhydraten (met een lage glycemische index) aangetoond. Steeds is ook gewichtsverlies een van de resultaten. Als voorlichtingscentrum zou je actueler mogen zijn. En niet de situatie van acht jaar geleden gebruiken om nieuwe inzichten van hedendaagse wetenschappers onderuit te halen.

Een ander kritiekpunt dat het Voedingscentrum uit, is dat hoeveelheden niet overeenstemmen met de hoeveelheden genoemd in de schijf van vijf. Je zou het risico lopen te veel vis te kunnen gaan eten. Voorlopig wordt in Nederland nog steeds te weinig vis gegeten. Dus waarom niet dit deel van de voedselzandloper omarmen om het eten van vis en ook van groente en fruit te stimuleren?

Dat geldt ook voor het item superfoods dat groot in het nieuws was. Hier overspeelt het Voedingscentrum nog meer haar hand door te waarschuwen dat superfoods een gevaar voor de gezondheid kunnen zijn. Zitten er ongezonde stoffen in? Nee, maar mocht je het in je hoofd halen om uitsluitend superfood te eten, dan ontstaat er een eenzijdig voedingspatroon en zouden er tekorten kunnen ontstaan. Tja, maar dat gevaar van eenzijdigheid geldt natuurlijk voor elk willekeurig voedingsmiddel! Er is geen onderzoek waaruit blijkt dat mensen die superfood eten niet voldoende variatie aanbrengen in hun eetpatroon. Waarschijnlijk zijn het vooral de mensen die zeer bewust met voeding bezig zijn en eigenlijk zonder superfoods ook al gevarieerd eten. Dit is een goede trend die verdient gestimuleerd te worden. Het is kwalijk dat een objectieve voorlichtingsorganisatie goede voedingsmiddelen in een verdacht hoekje plaatst.

Als je de snelle koolhydraten overslaat, wordt het leven een stuk overzichtelijker. Zo’n driekwart van de schappen kun je overslaan

Waarom hanteert men dit voorlichtingsbeleid? Is het op wetenschappelijke basis of zijn er belangen in het spel? Dezelfde reacties zouden kunnen komen van de traditionele voedingsindustrie: die transformeert relatief goedkope grondstoffen als tarwe, suiker en aardappelen tot dure kant-en-klaarproducten vol toevoegingen, die een interessante marge opleveren. Dit leidt ertoe dat mensen vooral voedsel met snelle koolhydraten eten. Deze manier van eten heeft er mede voor gezorgd dat meer dan de helft van de bevolking te dik is, dat diabetes één van de snelst groeiende ziekten is en dat hart- en vaatziekten een volksziekte zijn geworden. Daar heeft voorlichting van het Voedingscentrum niets aan kunnen veranderen. We mogen dus twijfelen of voorlichting met de schijf van vijf werkt.

Je zou verwachten dat het Voedingscentrum het patroon van snelle koolhydraten – in tarwe, suiker en aardappelproducten – die zorgen voor grote schommelingen in het bloedsuikerniveau, zou hebben onderkend als oorzaak van overgewicht en ziektes. En dat het zijn beleid daarop zouden hebben aangepast. In Zweden is dat inmiddels gebeurd.

Maar de belangrijkste reden voor het falen van de voorlichting, is het feit dat menselijk gedrag in hoge mate situationeel gestuurd is. Je eet wat er beschikbaar is. En dat zijn vooral producten met tarwe, suiker en aardappel (brood, snoep en chips). Kijk eens naar het aanbod in de supermarkten, de snackbars, kiosken, broodjeszaken, etc. Als je de snelle koolhydraten overslaat, wordt het leven een stuk overzichtelijker. Zo’n driekwart van de schappen kun je overslaan. Dat is natuurlijk niet in het belang van de voedingsmiddelenindustrie.

Goed voorlichtingsbeleid zorgt ervoor dat ook omgevingsfactoren veranderen. Zodat mensen gemakkelijker verantwoorde keuzes kunnen maken. Dat betekent ingaan tegen de krachtige lobby van de voedingsmiddelenindustrie in plaats van nieuwe inzichten meteen onderuit te halen.

 

 

 

 

maart 20, 2014Permalink