Zorgkoekoeksjong AWBZ

Een paar maanden geleden is mijn vader naar een verzorgingstehuis gegaan. Hij is 90 en het kon niet langer. Na elk bezoek was ik als de dood dat hij het gas had laten aanstaan en het huis de lucht in vloog. Ik heb gezien hoe zo’n verhuizing verlies en verdriet brengt. Weg zijn je spullen, je kennissen en buren, weg is je hobby – in het geval van mijn vader een verdieping vol boeken. Nu zit hij in een zonnige flat, daar niet van. Maar er staat één IKEA-boekenkastje en hij is intussen vrijwel opgehouden met lezen.

 

Ik ben dus ervaringsdeskundige in de zorg. En ik begrijp de mevrouw van de tv die vermagerde en depressief werd omdat ze naar een ander verzorgingstehuis moest. Ze komt prominent voor in het SP-verhaal over ‘gedwongen verhuizingen’. Ben je eindelijk gewend, weer verkassen omdat je verzorgingstehuis dichtgaat. Dat is pijnlijk maar een ‘meldpunt gedwongen verhuizingen’ lijkt me overdreven. Het is de Goelag niet. Deze week was kortom weer zorgweek in de Tweede Kamer, over de bezuinigingen op zorg voor langdurig zieken en bejaarden. De SP is mordicus tegen, de Abvakabo demonstreerde, prominenten pleitten paginagroot voor een jaar uitstel.

Beeldvorming

Over de langdurige zorg is een slag in de beeldvorming gaande. De media spelen niet zo’n mooie rol. De regelingen zijn enorm ingewikkeld en dus is casuïstiek keukenmeester. Staatssecretaris Martin van Rijn kan niet op tegen één treurig geval op tv, maar laten wij het oog op de bal houden zoals ze in Den Haag zeggen.

De AWBZ, waarin de vergoedingen zijn geregeld, is een alles verscheurend monster. De zorg in zijn geheel kost nu 90 miljard per jaar – het complete lager onderwijs staat voor zes weken zorg. De AWBZ: 25 miljard per jaar. De kosten van de gehandicaptenzorg zijn sinds de eeuwwisseling verdubbeld, terwijl er nauwelijks meer gehandicapten zijn. Geestelijke gezondheidszorg: idem. Het is een koekoeksjong, om met de econoom Flip de Kam te spreken, dat alle andere prioriteiten over de rand duwt.

Nu vindt Actiz-directeur Koster dat er geen tehuizen dicht mogen. ‘Breek niet af wat je misschien nog nodig hebt.’

Het is veel geld en dus is er geen gebied waar de belangen zo groot zijn. Vandaar die slag om de beeldvorming. De gedwongen verhuizingen zijn een goed voorbeeld. Er gaan tehuizen dicht en dat staat niet mooi voor de regering. Meer bejaarden, minder plaatsen, dat kan toch niet. De SP is tegen en weet zich verrassend aan de zijde van zorgwerkgeverskoepel Actiz. Twee jaar geleden vonden ze bij Actiz nog dat er nodig iets moest gebeuren aan de AWBZ. ‘Dat bastion moet gesloopt.’ Nu vindt Actiz-directeur Koster dat er geen tehuizen dicht mogen. ‘Breek niet af wat je misschien nog nodig hebt.’

260414 © de Volkskrant - rb. Bron: CBS

260414 © de Volkskrant – rb. Bron: CBS

Maar niet alles is de schuld van de regering. Het aantal plaatsen in verzorgingstehuizen neemt al af sinds 1985 (!). Omdat ouderen inderdaad zo lang mogelijk thuis willen blijven. Ze willen ook niet meer naar zo’n kleine flat. Als er dan toch moet worden verhuisd, dan liever naar een aanleunwoning met up-to-date-service. Bij Actiz geven ze achter de hand toe: er zijn nogal wat tehuizen die achterlopen. Klanten komen niet, leegstand dreigt en een financieel debacle voor de instelling. Dan komt zo’n actie tegen ‘gedwongen verhuizingen’ mooi uit, en een staatssecretaris als kop van jut. Maar ‘follow the money’ is nog altijd een uitstekend instrument om de verontwaardiging te peilen.

Ontslagen

Zoveel zielen, zoveel belangen. De gemeenten vochten om hun deel van het been, de ggz, de gehandicapten. Abvakabo zegt voorlopig nee tegen alles, onder steeds straffere SP-leiding. En het helpt, 600 miljoen verzachting, 100 miljoen voor de herplaatsing van ontslagen medewerkers uit de thuiszorg. Dat is het tweede gegeven waar voor de regering nauwelijks tegenop te argumenteren is: meer dan vijftigduizend ontslagen in de thuiszorg. Hoe kan dat, terwijl er juist steeds meer hulpbehoevende ouderen thuis moeten blijven?

Van Rijn is een fijne kop van jut... Foto ANP

Van Rijn is een fijne kop van jut… Foto ANP

Ook hier heeft het AWBZ-monster zijn werk gedaan. In geen enkel ander land wordt huishoudelijke hulp voor bejaarden vergoed. Die hulp wordt afgesplitst naar gemeenten die moeten beoordelen wie in aanmerking komt. Dat gaat gepaard met veel ontslag. Ook dat is pijnlijk, maar wie bezuinigt in de zorg, bezuinigt nu eenmaal op salarissen. 3 miljard minder uitgeven betekent honderdduizend banen minder, als het gemiddelde jaarsalaris ruwweg 30 duizend euro is. Het is kil gereken maar het staat nog altijd in geen verhouding tot de AWBZ-groei van de afgelopen tien jaar.

Het zou anders kunnen als de mensen zelf meer betalen. Als ervaringsdeskundige kan ik bevestigen dat ouderen inderdaad rijk zijn. Mijn vader heeft een prima pensioen van de Hoogovens, waar hij bedrijfsverpleger was. Dat is heus geen directiebaan. Om onduidelijke redenen heeft hij de eerste periode in het tehuis niet meer dan 400 euro per maand betaald. Hij vergat alles en werd onderwijl rijk. Per mei gaat hij de volle mep betalen, AOW plus een deel van het pensioen. Het is nog altijd riant. Zoals ze in Den Haag zeggen, hou het oog op de bal.

Marcel doet het weer...Foto ANP

Marcel doet het weer…Foto ANP

PS. A propos de Van Dam-onomics van deze week. Marcel deed het weer, uitleggen dat de zorg gemakkelijk te betalen is uit de economische groei. Zijn bewijsvoering bestreek de periode 1975-2007, waarin de economische groei vooral in het begin keurig opliep met een bescheiden toename van de zorgconsumptie. Mooi beweerd, briljant gelogen. Want waarom precies tot 2007? Omdat het sindsdien crisis is en dus andere koek. In de zeven jaar nadien beloopt de groei bij elkaar nauwelijks 10 procent. Terwijl het zorgkoekoeksjong in dezelfde tijd zo’n 35 procent is toegenomen. Ik heb even geen vragen meer over de betaalbaarheid van de zorg.

april 28, 2014Permalink